Ганц гэр галаа хичээ, хоёр гэр ховоо хичээ.

Ганц

Ганц гэр галаа хичээ, хоёр гэр ховоо хичээ.”

Ганц дээлт барилдаач, ганц морьт уралдаач.”

“Цэцэнд хоёр чих цөөдөх, тэнэгт ганц хэл олдох.”

Ганц тэмээтэй хүнд эрэл тасрахгүй.”

Ганцаас газар дүүрч, хоёроос хороо дүүрэх.”

“Газрын гадас, ганц хөлтэй ембүү.”

“Тэртээх цэнхэр ууланд дээдсийн босгосон овоонд ганц чулуу нэм лүү?” Т.Галсан,”Сэрхийм бодол”

“Хорин жил борив бохисхийлгүй ховоо татан энэ л ертөнцийн эзэнтэй эзэнгүй ангаж цангасан бүх малыг усалж наян тохой майдар босгож, насны мянган бурхан бүтээсэн хутагт хувилгаадаас дутуугүй буян үйлдсэн тэр хүний толгой дээр үхэхэд нь ганц чулуу тавичихаж болоогүй л юм байх даа.” Б.Догмид, “Ус уух заяа”

Газар дээр ганц

Газар дээрх ганц охин маань ингээд айлын хүн болдог байж дээ гэж үгүүлэх нь бүдэг бадагхан сонсогдоход миний зүрх харцаганы сүүдэр үзсэн болжмор адил цочирч үхрийн зэлэн дээр аргал хуурайчлан байсан Дулмаа эгчээс хаашаа явах гэж байгаагий нь асуух гэж уяа нь алдуурсан унага адил чавхдан гүйв.” Б.Догмид, “Цэнхэрлэн харагдана”, Газар дээрх ганц хүүгээ ганц хуудас цаасаар солисон эх хүн тэрхэн үедээ яаж элгээ эмтлэн гашуудан гасалдагийг тэнгэр, газар хоёрын хооронд зүйрлэх юм ховорхон.” Б.Догмид, “Үхэх хүнд хань хэрэггүй”, “Ãàçàð äýýð ãàíö îõèíîî ýðäýì áîëîâñðîëòîé õ¿í áîëãîõ ãýæ ýðòýýñ õ¿ññýí áîëîâ÷ òýð íü øàëüñàíã¿é, ãàé ÷ ¿ã¿é ãàâüÿà ÷ ¿ã¿é ýíä òýíä õàð áîðõîí àæèë õèéñýýð íàñ äº÷ äºõºæ àéëûí íýãýí ýçýãòýé áîëæýý.” Д.Намсрай, “Шагнал”

Ганц ус

“ªºðèéí ãýõ ¿ð õ¿¿õýäã¿é ÷ ãýñýí íóòãèéí õ¿¿õä¿¿äèéã öýðýãò ¿äíý ãýæ óðä ºäºð íü áîðâè áîõèñõèéëã¿é òîãîî íýðýí ãàíö óñààð õàëààñàí ñàéí íýðìýë áýëäæýý.” Д.Намсрай, “Бор галуутын талд”

Ганц хоёр хоног

“Би та нар шиг нэг гүвээ даваад л амисгааг нь дардаг ганц хоёр хоногийн өл даахгүй морь яалаа гэж унаж явахав дээ.” Б.Догмид, “Цэнхэрлэн харагдана”

Ганцаараа

“Ганцаараа байхад биеэ шинж, олуулаа байхад үгээ шинж.”

Ганцхан

“Газрын зураг дээр бол ганцхан таныг л хүндлэн хөрөглөдөг.” Т.Галсан,”Байдраг”

Гунан нас

Гунан нас хүрээгүй хониор тэнгэр тахидаггүй, гучин нас хүрээгүй хүнээр төр бариулдаггүй.”

Гурав

Аяганы жороо гурав

Агтын жороо дөрөв, аяганы жороо гурав.

Гурав дөрвөн өртөө

“Хэдийгээрээ ухаан сэргэлэн боловч, зүүн хошууны захад хүрсэнгүй, баруун мөрний тэртээ гарсангүй, зөвхөн гурав дөрвөн өртөө эргэн тойрон газрын дотор оршин суусан тул, юуг үзэж мэдэж, юуг сонсох ажээ.” Д.Нацагдорж,”Хуучин хүү”

Гурав тасрах

“Могой гурав тасравч гүрвэлийн чинээ.” хэвш.

Гурав хонох

Гурав хоноод эхнэрээ бүү магт, гурван жил болоод магт.”

Гурав гурвын ес

“Юндэн нэгэн өдөр үдийн хонь бэлчээн тогтоол нуурт оруулан усалж гаргаад саахалт хөршийн хэдэн үетэнгүүдтэйгээ нуур усны хөвөө дэрс зэгсэн  юунд гурав гурвын есөн шовх үзэн барилдаж, … харьж иржээ.” С.Дашдооров, “Улаан гэрийн Юндэн”

“… Дөрвөн Ойрадын уухай дуудсаны дараа гунан буугаар гурван гурвын есөн удаа буудаж, их ёслол үйлдлээ.” Б.Догмид, “Бурханы шувуу”

Гурамсан хуйв

“Òýãòëýý óóðãàëóóëæ ¿çýýã¿é ºíæìºë äýëòýé ýìíýã ã¿¿í¿¿ä õ¿ç¿¿íäýý ãóðàìñàí õóéâ ãýíýò øàâõèéí îðîõîä àéæ öî÷ñîíäîî ÷àðëàí äîðîî ïèíäãýíýí áóõàæ õàðñíàà, óõààí îðæ óðàãø ÷àäëààðàà ç¿òãýõ àâ÷, øºðìºñòýé çàëóóñ îöîí õàä ìýò ñóóãàà ìîðèí äýýðýý ìàëãàéãàà ãàçàð îé÷òîë ãýäèéí òàòàæ áàéëàà.” Ц.Доржготов, “Эцэг”

Гурван

Идэр гурван ес

“Èäýð ãóðâàí åñèéí õ¿éòýíä õýýðèéí ãàëûí äóëààí èë÷ óòààíû  õà÷èí ñàéõàí ¿íýð íü ñýòãýë ñàíààã íü ñýðãýýæýý.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”

Тулгын гурван чулуу

“Õºº òîðòîãò òàñ õàðëàæ, äàëàí äîëîîí íºõººñ áîëñîí æèæèãõýí ìàéõíóóäàà áîñãîæ, òóëãûí ãóðâàí ÷óëóóã ¿¿ãýýð ò¿¿ãýýð ã¿éí ÿâæ òºäºëã¿é îëîîä ìºí ë õºº òîðòîãò òàñ èä¿¿ëñýí òîãîîãîî òàâüæ, öýâýðõýí öàñûã õîðìîéëîí èðæ òîãîîíäîî õèéãýýä àðãàë õîìîîëûã çýðýãëýí, õýòýý öîõèí óóëûã àñààæ ãàë íîöîîõîä ãàë àñàæ òîãîîí äàõü õºâñãºð öàñ òºäèéõºí õàéëæ äàõèí öàñ õîðìîéëîí èðæ òîãîîíä õèéâ.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”

Гурван алд

“Хааш хаашаа гурван алд хүрэхтэй үгүйтэй тасалгаа нь баруун талдаа буюу Чогбори уулын зүг харсан сараалжин цонхтой.” С.Эрдэнэ, “Занабазар”

Гурван булаг

“Шилийн гурван даваа, чилийм гурван хөндий, навчит гурван тал, найртай гурван булаг.”

Гурван говь

“Öàãààí àñãàíû õÿð áîë äýíä¿¿ èõ óóë þì. Ò¿¿íèé çîîí äýýðýýñ ãóðâàí ãîâü ãó÷èí õî¸ð íóóð ¿çýãääýã áºë㺺. ĺðâºí òàëäàà äºðâºí ãîë õî¸ð íóóðûí õºâººã äàãàñàí äýëãýð ñàéõàí çóñëàíãóóäòàé. Д.Норов, “Цэцгийн гурван сар”

Гурван даваа

“Шилийн гурван даваа, чилийм гурван хөндий, навчит гурван тал, найртай гурван булаг.” оньс

“Наадамд гурван даваатай.” хэвш.

Гурван дугуй

“Дөрвөн дэгээ, гурван дугуй, гуулин бурхан.” оньс

Гурван дуу

“Найранд гурван дуутай.” хэвш.

Гурван ес

  • “Ä¿í ºâºë, ãóðâàí åñèéí èä õ¿éòýí.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”
  • Èäýð ãóðâàí åñèéí õ¿éòýíä õýýðèéí ãàëûí äóëààí èë÷ óòààíû  õà÷èí ñàéõàí ¿íýð íü ñýòãýë ñàíààã íü ñýðãýýæýý.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”
  • “Морьтон ардын ерэн есөн уудам минь, монгол нутгийн гучин гурван говь минь таныгаа би гурван ес тойръё.” Т.Галсан,”Говь”
  • Èäýð ãóðâàí åñèéí õ¿éòíýýð í¿¿æ ÿâäàã ÿìàð õà÷èí óëñ âý? ãýæ Òºãðºãèéí ãîëûíõîí ñîíèó÷ çàí íü õºäºëæ ìºíººõºí øèíý èðñýí àéëûí áàéäëûã ººð ººðñäèéí òîõèðñîí àðãà áàðèëààð òàíäæýý.” Л.Түдэв
  • Гурван есийн жаварт чихээ хөлдөөвч ажраагүй, хулгар хөх шиг саравчнаа нарлаад налгардуу.” Т.Галсан,”Монголын цагаан сар”

Гурван зуун жаран ам

“Бээжингээс ирсэн бэл цагаан даавуу алдлаад үзэхэд арван хоёр алд, амлаад үзэхэд гурван зуун жаран ам.” оньс

Гурван жил

Гурван жил гэдэг маань хэдэн малын бөгс хараад, нэгэн голын хоёр талд буюу мөн нэгэн уулын дөрвөн талд нүүн гарч, дөрвөн улирлын эрхийг дагасхийгээд амьдраад байвал нэг ч их өөрчлөлт шинэчлэлт гардаг ч хугацаа биш юм.” Б.Бааст, “Бэлтрэг Дорж”

Гурван зуугаад хонь

“Эднийд хөл дарж айлчид хоноц ирдэггүй шахам, хөгжөөн болж найр наадам хийдэггүй, эхнэр охин хоёртойгоо гурвуулхнаа энэ аманд нам гүм амьдрахдаа мал гэвэл аргамжааны хоёр сайн, эмээлийн гурав бүгд таван морьтой, хар хүрэн хилэнгээр бүтээчихсэн үхэр чулуу шиг арваад гялгар хүрэн хайнагийн үнээ тогтмол саадаг, таван сайхан хайнагийн шар тэрэгтэй, шилээд байхын хэрэггүй жигдхэн бөөрөнхий гурван зуугаад хоньтой, үржлээ гээд олширдоггүй, үхлээ гээд цөөрдөггүй ийм л тогтмол малтай айл юм.”(Л.Ванган, “Жож Сэрээнэн”)

Гурван зээрд

“Гучин найман оны хиншүү үнэртэм гантай зун гурван зээрд морио сойлгы нь тааруулж унаад алтан сортой минж сэлсэн Булган голоос арван естэй Минжмаа бүсгүй Матадыг зорьсон юм.” Т.Галсан,”Гал голомт”

Гурван марал

“-Àëòàí ãàäàñ, ãóðâàí ìàðàë, õ¿í òàâàí îä, äîëîîí áóðõàí, òýíãýðèéí ìàëãàé, òýíãýðèéí íîõîé, òýíãýðèéí çààäàë ãýõ÷èëýí ìýääýã òàíüäàã á¿õíýý íýðëýí äóóäàí äàëëàæ áè òýíãý𠺺ä õàðàà áèë÷ýýæ áàéíàì.” Д.Цэдэв, “Нутгийн шөнө”

Гурван мод

“Òýð ñàöóó äýëèé íü çàññàí õóðäàí õ¿ëýã øèã äýãæèí öýíõýð òýðýã ãóðâàí ìîä õýðèéí çàéòàé ãàçàð çîãñîæ õàðàãäàâ.” Д.Цэдэв, “Хотын зах”

Гурван нүүдлийн газар

“Дува сохор, магнай дундаа ганц нүдтэй гурван нүүдлийн газар харах бүлгээ.” МНТ4

Гурван өвгөн

“Гунхсан гурван хүүхэн, гунихарсан гурван хар хүү, хэцүү гурван чавганц, хэдэр гурван өвгөн.”

Гурван өртөө

“Òýð îðîéãîî íàð æàðãàõûí ¿åñ ñóìûí òºâººñ ìîðäîîä ãóðâàí ºðòºº øàõàì ãàçðûã æèã¿¿ðòýé þì øèã òóóëæ ¿äøèéí öîëìîíòîé óðàëäàí ãýðèéí ãàäíàà õ¿ðñýí ãýæ õîæèì ààâ ÿðüñàíñàí.” Д.Цэдэв, “Хулан хонгор” , “Би өглөө үүрээр Хустын мухраас мордож давхиад Нөмрөгийн төв ороод одоо буцаж яваа минь энэ. Нэг талдаа гурван өртөө газар шүү дээ гэв.” Ч.Алагаа, “Хулгар хээрийн дууль”

Гурван сайхан

Гурван сайхан ууланд хүү минь нэг гараарай, дөрвөн зүг найман зовхисыг хөмсөг тавиран хараарай.” Т.Галсан,”Говь гурван сайхан”

Гурван сар

“Зуны гурван сарыг зургаа болгоод уртасгачих юмсан, зуурд хармын жаргалыг үүр болгоод дэлгэрүүлчих юмсан.” Т.Галсан,”Мөрөөдлийн далай”

Гурван тал

“Шилийн гурван даваа, чилийм гурван хөндий, навчит гурван тал, найртай гурван булаг.”

Гурван төгрөг

“Энэ овоонд гурван төгрөг өргөөд есөн төгрөг зээлээд их сургуульд одсон гуниггүй залуу нас өөдөөс инээлээ.” Т.Галсан,”Эгийн буурал даваа”

Гурван ус

“Архиныхаа амтыг бодож тогоогоо гуравхан усаар авав.” Д.Батбаяр, “Саахалтын нууранд ангир дуугарна”

Гурван үг

Гурван үгний гогцоо мэдэхгүй, гурвалжин нөхөөсний зүйдэл мэдэхгүй.”

Гурван үүд

“Гурван эрдэнийн ачаар бидний гурван үүдний явдлууд бүхэнд энх өлзий болтугай.” Д.Равжаа

Гурван хайлаас

“Хуурай сайрын адагт гурван хайлаас ногоорон хүглийж, түүний хөлд чулуугаар хашиж лайдсан бяцхан худаг газрын нүд болон тормойж байдаг байжээ.” Н.Өлзийбат, “Хадат булаг”

Гурван халуун амь

“Гайхамшигт гэгээний ид шидэнд биширсэн Долгор тэр мундаг чулууны хойгуур гарахдаа гурван халуун амиа даатган арван хэдэн удаа сунаж мөргөжээ.” Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг Тамир”

Гурван хар хүү

“Гунхсан гурван хүүхэн, гунихарсан гурван хар хүү, хэцүү гурван чавганц, хэдэр гурван өвгөн.”

Гурван хасаг

“Эх орноо өмчилсөн гурван хасгийн хүрээлэнг элгэн ургаа өмөөрсөн дөрвөн тотгоор түшүүлж тулгар төрийн баганыг хорол тоононд өргөн туурга тусгаар монголын голомтыг тэр тулсан юм.” Д.Пүрэвдорж, “Чингис”

Гурван хөндий

“Шилийн гурван даваа, чилийм гурван хөндий, навчит гурван тал, найртай гурван булаг.”

Гурван хурууны өндөг

“Íýãýíòýý øèð¿¿ëýí õºäëºõºä ãóðâàí õóðóóíû ºíäºã ò¿¿íèé ãóÿíä õ¿ðýâ ¿¿ ¿ã¿é þó ë ¿íýãíèé ñ¿¿ëýíä õóóðòñàí àäèë Íàñàí õîëîîñ õîë ãîäðîéòîâ. Àòàí òýìýýíä òèéð¿¿ëñýí ìýò ñàíàãäæýý.” Д.Цэдэв, “Улаан хамбан зодогт буюу тавын даваа”

Гурван хүүхэн

“Гунхсан гурван хүүхэн, гунихарсан гурван хар хүү, хэцүү гурван чавганц, хэдэр гурван өвгөн.”

Гурван цаг

“Үүр цайтал дэрлэхүй, ганьхарсан сэтгэл сэргэж, алжаасан бие амарнам, өнгөрсөн, одоо, ирээдүй гурван цагийн жамыг зааж, замыг заснам.” Т.Галсан,”Нутгийн чулуу”

Гурван чавганц

“Гунхсан гурван хүүхэн, гунихарсан гурван хар хүү, хэцүү гурван чавганц, хэдэр гурван өвгөн.” оньс.

Гурван чулуу

“Тулгын гурван чулуун доогуур тугалга гурви татан горхилно.” Т.Галсан,”Загийн гал”

Гурван эмжээрт

Гурван эмжээрт дурдан тэрлэг нь аяны тоостой ч гунигийн сүүдэр унаагүй, нүд нь галтай.” Т.Галсан, “Гал голомт”

Гурван янзын

“Таар уутанд хийсэн таван янзын идээ, гунзгай уутанд хийсэн гурван янзын идээ.”

Гурвантаа

“Сономдовдон агсан эрлэгээс нас гуйж гурав хоноод төрөл арилжсан тэр өдрөөс хойш усны шувуу гурвантаа зэллэж, намрын навч гурвантаа хагдарчээ.” Д.Маам,”Газар шороо”

“Õ¿¿ãèéí õàâñðàà ìýõ ºâãºíèé õºëä ãóðâàíòàà õ¿ðñýí áîëîâ÷ òºäèé ë õºäºëãºñºíã¿é ýý.” Д.Цэдэв, “Улаан хамбан зодогт буюу тавын даваа”

“Эцгийн өргөөний тооноор нар гурвантаа шижирлэхүй, иргийн тойгны шөлөөр нагац минь намайг ухияасан юм.” Т.Галсан,”Загийн гол”

Гурвуулаа

“Мөч чац гурвуулаа, мөнгөн товч дөрвүүлээ.” оньс

Гурвын даваа

“Õîðâîî Äýíäýâò íàéð íààäàìä ãóðâûí äàâàà ãîðüäîõîîðã¿é ýð áîñîî áèå õàéðëàñàí ÷ äóóëàõ õîîëîé,  õóóðäàõ õóóðàà çàÿàñàíã¿é.” Б.Догмид, “Зүүдлэсэнгүй явлаа”

Гучаад настай

“Энэ хүн бол гучаад настай махлаг хөх царайтай толгойдоо хир болсон хөх цуу ямбуу нөмөрчээ, нэр Долингор гэнэ.” Ц.Дамдинсүрэн, “Гологдсон хүүхэн”

Гучин гурав

“Морьтон ардын ерэн есөн уудам минь, монгол нутгийн гучин гурван говь минь” Т.Галсан,”Говь”

“Ингэ болж буйлдаг гучин гурван говийн бэлхэнцэг, ээж болж уйлдаг гучин гурван говийн үнхэлцэг.” Т.Галсан,”Говь гурван сайхан”

“Гургуй гургуй биетэй гучин гурван нуруутай шарга шарга биетэй, шар шувуу нүдтэй.” оньс

“Тэвхэн хар бөхийн далан дээрээс нь барьж далан гурав, гуян дээрээс нь шүүрч гучин гурав эргүүлээд ар нуруугаар нь агдлан тавьж Нусгай бор хүү дийлэв гэнэ.” “Монгол Ардын үлгэр”

Гучин навч

“Агар зандан мод арван хоёр мөчиртэй, мөчир бүр нь гучин навчтай, навчны дээд тал нь шар, доод тал нь хар.” оньс

Гучин найман он

Гучин найман оны хиншүү үнэртэм гантай зун гурван зээрд морио сойлгы нь тааруулж унаад алтан сортой минж сэлсэн Булган голоос арван естэй Минжмаа бүсгүй Матадыг зорьсон юм.” Т.Галсан,”Гал голомт”

Гучин нас

“Гунан нас хүрээгүй хониор тэнгэр тахидаггүй, гучин нас хүрээгүй хүнээр төр бариулдаггүй.” хэвш

Гучин хоёр нуур

“Öàãààí àñãàíû õÿð áîë äýíä¿¿ èõ óóë þì. Ò¿¿íèé çîîí äýýðýýñ ãóðâàí ãîâü ãó÷èí õî¸ð íóóð ¿çýãääýã áºë㺺. ĺðâºí òàëäàà äºðâºí ãîë õî¸ð íóóðûí õºâººã äàãàñàí äýëãýð ñàéõàí çóñëàíãóóäòàé. Д.Норов, “Цэцгийн гурван сар”

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Comments

  • Ganbaatar Jambal  On December 20, 2011 at 7:46 am

    Жинхэнэ монгол хэлний [үгийн] хэлхээс энд явж байна уу үгүй юу

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: