Аймхай хүн арав үхэх

арав үхэх
“Аймхай арав үхэх, айдаггүй нэг үхэх.” хэвш

арав таван үг
“Ааш зан нь хувирсан бол арав таван үгийг солих юм сан.” (Д.Нацагдорж,”Учиртай гурван толгой”)

аравт
“Ñ¿õ æàíæèí óòñàí õîëáîîã øàëãàæ èõ áóó÷èäòàé íýãýí ç¿éëèéã ÿðèëöààä ýðãýí, -Ìîðèíäîî! ãýæ êîìàíäëàâ. Õîðîîí äàðãà, òàâüò, àðàâòûí äàðãà íàðûí êîìàíä ò¿¿íèéã äàâòàí óÿíãàëààä õîðîîä æèãäðýí äîâòîëãîîíä áýëýí áîëîâ.” Ж.Лхагва, “Довтолгоон”,
“Чи нэг муу улаан аравт биднээс харамлаж байгаа хэрэг үү? Май үүнийг уу гэж шилтэй архи хамарт нь тулгав.” (С.Эрдэнэ, “Гарам дээр”);

аравхан наймтай
“Нүгэл хураасан нүд нь янзаганых шиг аравхан наймтай аягач охин алтан эрвээхий шиг ордноор ниснэ.” Д.Цэнджав, “Аягач”

арваад бээр
“Ойрдын ханы худалдаачид арваад бээрийн зайтай нэг булгийн хөлд хоноглоод нарнаар босч майхан саваа ачаалан байтал хүрч очлоо.” С.Эрдэнэ, “Занабазар”

арван бухал авах
“Атгын чинээ газраас арван бухал авах.” хэвш

арван бээрийн газар
“Их газрын чулуу их холоос цэнхэртэнэ, арван бээрийн газраас ассан гал шиг үзэгдэнэ.” Д.Цэнджав, “Их газрын чулуу”

арван гурав
“Арван гурван наснаас тавин зургаан насыг хүртэл Шарын гол ба Улаанбаатар хоёрын хооронд Дагвын өвсийг зөөж, Балдангийн түлээг тээсээр, өдий хүрсэн тул зам дахь уул давааг ч андахгүй, энхэл донхолыг эндэхгүй, нүхнээс гарч хошгирох тарвагыг ч бараг таних бөгөөд нисэн өнгөрч одох шувууг ч төлөв мэднэ.” Д.Нацагдорж,”Соёлыг гайхав”

арван гурван мэхтэй
“Эр хүн арван гурван мэхтэй гэдэг. Нэг сар, нэг өдөр, нэг мөч ч гэсэн амидрахын төлөө, энэ ертөнцийн цэнгэг сайхан агаараар нэг боловч амисгалахын төлөө үзэлцэхэд бэлхэн байна.” Ж.Бямба, “Энэрэлгүй хорвоо”

арван гуравны жил
“Юндэнгийн арван гуравны жил өнгөрөөд байсан тэр жилийн зун.” С.Дашдооров, “Улаан гэрийн Юндэн”

арван долоотой
“Ëàâ ë çîäîã øóóäàã íü ñýíæëýí áàðèóò àòãààä àâìààð òîìäñîíûã ¿çýõýä ººðèéí ãýõ áºõèéí á¿ðýí õýðýãëýëòýé áîëæ ÷àäààã¿é íü èëò. Ìèíèé àðâàí äîëîîòîé ¿åèéíõ øèã àëñûí àëñààñ õºãëºæ èðñýí ÷ áàéæ ìýäíý äýý” ãýæ àðñëàí áîäîâ.” Д.Цэдэв, “Улаан хамбан зодогт буюу тавын даваа”, “Арван долоотой охин ат хөтөлж явнам, атан тэмээний нуруунд арслантай авдар явнам, арслантай авдрын дотор Алтан товчоо явнам, аяа энэ бол Монгол нүүдэл байнам.” Т.Галсан,”Нүүдэл”

арван долоохон нас
“Би түүний уруул, энхрий ялдамхан хүзүү хоолой, чандаган цагаахан хөхийг арван долоохон насныхаа тоогоор юу ч үлдээлгүй согтууран үнстэл али түрүүнээс хойш нуурын мандалд усанд туссан сарны гэрэлтэй эрхлэн байсан ганц бор нугас эгчийгээ элдэвлэн зовоосон төрхгүй бандиас ичсэн мэт дэрхийн нисэн одов.” Б.Догмид, “Сарны сонат”

арван естэй
“Гучин найман оны хиншүү үнэртэм гантай зун гурван зээрд морио сойлгы нь тааруулж унаад алтан сортой минж сэлсэн Булган голоос арван естэй Минжмаа бүсгүй Матадыг зорьсон юм.” Т.Галсан,”Гал голомт”

арван жаргал
“Есөн хүсэл арван жаргал тэгшрэхийн ерөөл заяа бэлэгшээх Аргусан хуурч аархуу.” Т.Галсан,”Монголын Цагаан сар”

арван засгийн наадам
“Õîéòîí æèëýýñ íü ýõëýí çîäîãëîæ Äîëîîí õîøóó äàíøèã, Áîãä õàí, Õàí Õýíòèéí õî¸ð óóëûã òàõèæ õèéäýã àðâàí çàñãèéí íààäàìä îëîí óäàà ¿ç¿¿ð ò¿ð¿¿ àâ÷ ÿâñàí þì ãýíý áèëýý.” Д.Цэдэв, “Улаан хамбан зодогт буюу тавын даваа”

арван зургаан нас
“Арван зургаан насандаа шилийн сайн эрчүүдтэй нийлж удалгүй эрмэг зориг, эр чадал ухаан санаагаар гайхагдсан засагт хааны цахиур Төмөр гэж алдаршин халх дөрвөн аймаг, шавь тавд домог мэт яригддаг болжээ.” Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг Тамир”

арван зүг
“Алтан нарны гэрэл арван зүгт цацарна, агуу сайхан туяанд нь амраг хүү минь үзэгдэхгүй.” Д.Нацагдорж, “Учиртай гурван толгой”

арван найман нас
“Арван найман насандаа нутгийн Долгор гэдэг бүсгүйтэй дэр нийлүүлэн гэр барьж амьдарав.” Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг Тамир”,

арван наймт
“Ãýòýë ýíý àðâàí íàéìòûí ñóðãèéã ñîíñîîä ìèíèé õ¿ñýë á¿òýæ, àñãà õàä äîòîð óðãàñàí õóðö ºíãºòýé ãàíö öýöýã íàäòàé ó÷ðàõ íü ýíý ¿¿ ãýñýí áîäîë òºðºâ.” П.Лувсанцэрэн, “Хандмаа”

арван наймт шиг
“Õ¿¿æèé ýöýõ õàëóóöàõàà ÷ ìýäýëã¿é ãàíöààðàà õîâîî òàòàæ àðâàí íàéìò øèã ãÿëàëçóóëàâ.” Д.Намсрай, “Бор галуутайн талд”

арван нас
“Архи арван нас дарах.” хэвш.

арван нүгэл
“Алдсан хүн арван нүгэлтэй, авсан хүн нэг нүгэлтэй.” хэвш.

арван нүдтэй
“Атаач эм арван нүдтэй, далан хэлтэй, зэсэн хошуутай.” хэвш.

арван тавны сар(ан)
“Арван тавны сар шиг, атар газрын цэцэг шиг.” хэвш.

“Онон мөрний Дэлүүн болдогт ер бусын тунгалаг шөнө байлаа. Бөртийх ч үүлгүй тэнгэрт зуны тэргүүн сарын арван тавны саран мөнгөн дэнлүү мэт хөөрөн мандаж, орчлон хорвоо мөнгөлөг цагаан туяанд булхжээ.” Г.Мэнд-Ооёо, “Хаан зохионгуйн нууц”,

арван тавны тэргэл саран
“Çóíû øºíèéí öýâöèéñýí õºõ òýíãýðò õîðâîî åðòºíöèéí õ¿ì¿¿ñèéí îëîí ìÿíãàí æèëèéí óÿíãûí äóóëëûí ãîë áààòàð áîëñîí àðâàí òàâíû òýðãýë ñàðàí ãýðýëò àëòàí òàâàã ìýò òîëüäîí áàéæ áèëýý.” Д.Намсрай, “Лусын охины үлгэр”

арван тавны төгрөг цагаан саран мэт
“Тэгэхэд энэ Дулам авгай цэл залуухан, ёстой арван тавны төгрөг цагаан саран мэт өнгө жавхаатай гялбалзсан сайхан амьтан эр нөхөртэйгээ цуг явсан аж.” Б.Ганбат,”Мөсөн чихэр”

арван тамтай
“Алдсан хүн арван тамтай.” хэвш.
“Чимид ер нь эргээд хүрээд ирж бас ч магадгүй гэж Цэхэр Явуугаа баахан харсан юм даг шүү. Алдсан хүн арван тамтай, авсан хүн нэг тамтай гэгчээр Явууг эргээд ирнэ гээд бодож суудаг манай Чимэд ч хүний л гэм.” О.Цэнд, “Эгийн саарал”

арван түмэн адуу
“Алтай хангайн ард арван түмэн адуу гэнэ, цойлсон долоо, цугласан зургаа, цуварсан гурав, хар цагааныг ялгасан хоёр, хаягдаж хоцорсон нэг гэнэ.” (Одод, долоон бурхан, зургаан мичид, гурван марал, нар, сар, үүрийн цолмон)

Арван үг
“Арван үгнээс нэгийг тогтоо, арван хүнээс нэгийг тань.” хэвш

Арван хазгай
“Архи арван хазгай, тамхи таван хазгай.” хэвш

Арван хар нүгэл
“Чиний зөөлөн сайхан сэтгэл чинь миний нүдийг бөглөсөн арван хар нүглийн саравчийг сөхөж өглөө.” Б.Ринчен

Арван хоёр алд
“Бээжингээс ирсэн бэл цагаан даавуу алдлаад үзэхэд арван хоёр алд, амлаад үзэхэд гурван зуун жаран ам.” оньс

Арван хоёр тотго
“Øèíý áàðüñàí ºð㺺íèé äóíä ýðòíèé ìîíãîëûí òºðèéí ãîëîìò íàéìàí öàãèðàãòàé àðâàí õî¸ð òîòãîòîé òîì ãàí òóëãûã òóëàâ.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”

Арван хоёр дагуул
“Амбагай хааны дагуул арван хоёр дагуултай, нэг мөнгөн халбагатай, хоёр дурдан алчууртай.” оньс

Арван хоёр мөчир
“Агар зандан мод арван хоёр мөчиртэй, мөчир бүр нь гучин навчтай, навчны дээд тал нь шар, доод тал нь хар.” оньс

Арван хоёр нугалаа гэдэс
“Цээжний хөндийд чоно гөлөглөж арван хоёр нугалаа гэдсэнд арван хоёр өнгийн ад чөтгөр шүгэлж, ходоодонд орсон үхэр харх элгийг нь мэрж эмтлээд идэж байх шиг.” (Б.Бааст, “Гурван тийш”)

Арван хоёр өнгийн ад чөтгөр
“Цээжний хөндийд чоно гөлөглөж арван хоёр нугалаа гэдсэнд арван хоёр өнгийн ад чөтгөр шүгэлж, ходоодонд орсон үхэр харх элгийг нь мэрж эмтлээд идэж байх шиг.” (Б.Бааст, “Гурван тийш”)

Арван хуруу
“Ой модны өндөр намыг адилтгах аргагүй, арван хурууны урт богиныг тэгшлэх аргагүй.” оньс
“Ýíý áàéðàíä ñóóãàà àéëóóäûã Ìÿòàâ àðâàí õóðóó øèãýý ìýäýõ áºãººä öîíõûã íü õ¿ðòýë õààëãàíû äóãààðààð òîãòîîñîí áèëýý.” Ж.Лхагва, “Зөрчилгүй шөнө”
“Бичиг үсэгтэй хүн манай нутагт тэр үед нэг л хүний хоёр гарын арван хуруу хүрэлцэхээр цөөн хүн байв.” Б.Бааст, “Хаш аяга”

Арван хуруу тэгш
“-¨ñòîé àðâàí õóðóó òýãø õ¿í äýý. Ýíý äàìøèãòàé ÷èíü õýðýëäýæ ìàðãàëäñààð ÿâààä á¿ð äàñàë áîë÷èõîæ ãýõ÷èëýí ÿðèà áîëíî.” Ч.Гомбо, “Анхны алхам”,

Арван хуруу тэгш … биш
“Áóæèãíàëäàæ áóðãèëäààä ë îëîí óëñ ñàéõàí þì äàà. Àìüäðàë ÿìàð àðâàí õóøóó òýãø áàéõ áèø äýý. Õýðýëäýæ çîäîëäîîä ÷ áîëñîí èíãýæ ñóóäàã õ¿ì¿¿ñ æàðãàëòàéÿà. Àé õººðõèé, àìüäðàë àà ãýæ!…” Д.Намсрай, “Бор галуутайн талд”

Арван хүү
“Аавын арван хүү ажилтай, ээжийн арван хүү эрх.” оньс

Арван хэдэн жин
“Õîë òàòëàãàòàé õóäãààñ àðâàí õýäýí æèíãèéí òîì õîâîîãîîð õýäýí çóóí õîíü óñàëæ ñóðñàí íàäàä òºìºð õóâèíãààð óñ òàòàõ íü ãàð õóðóóíû ¿ç¿¿ðèéí àæèë ìýò ñàíàãäàí ªëçèéìààòàé õî¸óëàà áîë íóóðûí óñûã á¿ãäèéã øàâõñàí ÷ îãò ÿäàðìààðã¿é àæýý.” Б.Догмид, “Наадаж сууснаа мартаагүй”

Арван хэцлүүр
“Архины зам арван хэцлүүртэй, тамхины зам таван ташууртай.” оньс

Арван шар цай
“Асралт ижий минь ээ, хүү чинь, аль нэгний зарц болж яваа биш, арван шар цай олж ядаж яваа биш.” Ц.Дамдинсүрэн, “Буурал ээж минь”

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: