Агваанбалдан

Аа

АГВААНБАЛДАН

Нэгэн өдөр манайд урт цагаан сахалтай, нарийн хянган хамартай, өндөр ухаа өвгөн ирэв. Намайсан сайхан өвгөн ажээ. Тэрбээр үл мэдэгхэн хөлчүү агаад энэ нь өвгөний байдлыг улам ч нүдэнд дулаан, тохитой болгосон мэт санагдана. Ээжтэй хэлэлцэх үгний өнгөнөөс үзвэл яах аргагүй тэмээт Агваанбалдан гуай байлаа.” (Д.Маам, “Хоёр хар буурын туурь”)

“Сонсвоос сумын өмнө биеэр нутагладаг тэмээт Агваанбалдан гуайн хоёр буур усны тунгалаг, өвсний соргогийг эрэн явсаар Орлойн шилд бие оторлон буусан нь энэ ажээ.” (Д.Маам, “Хоёр хар буурын туурь”)

АГВАР ЖОНОН

“Õààí æîíîí õî¸ð õàðèëöàí ýâäðýëöýõýä õàìàã óëñ ÿàäãèéã ñàÿõíû Òàéñóí õààí ò¿¿íèé ä¿¿ Àãâàðæèí æîíîíãèéí ÿâäëààñ Ìàíäóóë ñàéí ìýäýõ áîëîâ÷ Áàÿíìºíõ òýð õî¸ðûí ýâäðýë ò¿¿íýýñ èë¿¿ õîð àþóë ó÷ðóóëàõûã òºäèé ë îéëãîõã¿é áàéëàà.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”

АДАРХИДАЙ

“Хачиуны хөвүүн Адархидай нэрт бөлгөө. Ах дүүгийн дунд адармаатай, яхир хэрүүлч тул адархин овогтон болов.” (МНТ46)

АЛТАН

“Хотала хааны хөвүүд Зочи, Хирмау, Алтан гурав бүлгээ.” (МНТ51)

АЛТАН-ОЧИР

Àëòàí-Î÷èð ºã뺺 ýðòëýí ãýðýýñýý ìîðäîæ îâîîíä ãàð÷ ìàëãàéí óòàà ñýðãýýíãýý íóòãèéíõàà õèëèéí äýýñèéã ýðãýí ãàçðûí ãàðö, óñ áýë÷ýýð ¿çýýä ¿äýýñ õîéø áóöàæ ÿâëàà. Òîðîëçñîí ñýðãýëýí àëõààòàé ºíäºð õýýð ìîðü óíàæ, õóó÷èí äààâóóí òýðëýã õààø õýðýã á¿ñýëñýí ýíý ýðèéã ÿìáàíû õóâöñàà ºìñººã¿é ÿâàõ ¿åä íü óðä ç¿ñ òàíèõã¿é õàðü õîøóóíû õýí íýã õ¿í õýýð õºäºº òààðàëäâàë òàéæ ãýõýýñýý àäóóíû õ¿í õýìýýí ýíä¿¿ðìýýð äýíä¿¿ ýãýëõýí ä¿ðòýé àæýý.” Б.Догмид, “Нутгийн чулуу нулимстай”

АЛУН ГУА

“Добу мэргэн тэр нүүдэлд хүрч охиныг үзвэл үнэхээр алдартай гоо сайхан охин бөгөөд хүний гэргий болоогүй ажээ. Нэр Алун гуа гэнэ. (“Монголын нууц товчоо7”)

АМБАГА

“Хамаг Монголыг Хабул хаан захирч байв. Хабул хаан долоон хөвүүнээ байтал Сэнгүн билгийн хөвүүн Амбагайг хамаг Монголын хаан болгохоор хэлсэн ажээ.” (МНТ52)

АМИНАА

Аминаа бол бэлхүүс нарийн, ташаа дүүрэн гунхалзсан өндөр гоолиг биетэй, уран хүзүүтэй, жирвийсэн хөмсгийн доор наадах талимаарсан хар нүдтэй, ягаан шүлт тунасан цайвар царайтай, алхах гишгэх нь бүжихийн адил уян гунхуур, арван тав зургаа орчим насны буюу гэгээнтний үеийн охин байв.” (С.Эрдэнэ, “Занабазар”)

АМИНДАВАА

“Ёндонгийн авгай жаал хүүг эхийнхээ толгойг залгисан ороолон гээд амьдрах үхэх заяагий нь зоргонд нь хаясан хийгээд хүүг асарч торддог цорын ганц хүн нь зулайгаа гишгэж төрсөн Аминдаваа охин байсан юмсанжээ.” (Ж.Дашзэгвэ, “Орхоны овилго”)

АНВААН

Анвааны эцэг Галсан таван сар шахам үргэлжлэн өвдсөөр намрын дунд сард бие барав.” (Г.Навааннамжил, “Өвгөн бичээчийн үгүүлэл”)

АНДУУ

“Андуу өвгөнийг ирээч гэж алсын хотоос хүү нь хэлүүлж, гурван жил очно гэж хөлсөв, гунан үхэр төхөөрч энэ жил хөдлөв.” (Д.Цоодол, “Хүүгийндээ очсон нь”)

АНУ ХАТАН

“Шинийн сар шиг Ану хатан ширгэх нуурын алтан жараахай, хурмастын охин шиг Ану хатан хугарсан мөчрийн нялх цэцэг.” (Б.Энхтуяа,”Ану хатан)

АРСАД

“… бидний ард морь шилгээн дөрөө хангинав. Эргэж харвал сумын начин Арсад гэдэг бүдүүн хүрэн залуу ирээд мориноосоо бууж байлаа.” (Б.Догмид, “Цэнхэрлэн харагдах”)

АРУЛАД

“Чаужин Ортагай зургаан хөвүүнтэй нэр нь Оронар, Хонхотан, Арулад, Сөнид, Хабтурхас, Гэнигэс гэдэг тул ийм овогтон болов.” (МНТ47)

АЧУГАН

Ачуган дээр доороосоо халуун зууханд төөнөгдөх мэт амьсгаа бүтэж, хамаг бие нь шал нойтон, халуун уураар тургисан юмтай зууралцан наалдаад энд тэндээсээ өм цөм өмрөн зулгараад байх шиг ёозгүй хүндээр нозооронгитоод болохгүйд цамцныхаа энгэрийг ярж, цээжээ задгайллаа.” (Д.Урианхай, “Зүүд ба улаан нулимс”)

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Comments

  • chingis  On January 17, 2011 at 11:50 am

    sain baina uu bi neg hunii ner sudlaad baigaa umaa ta tuslah bolomjtoi bol ergeed holbogdoj tus bolooch 1274onii mongol hunii ner umaa

  • Ireedui  On January 29, 2011 at 7:48 am

    Sain baina uu, chadahiin hereer tuslay, yamar uchirtai ner baina ve? jbi

  • B.Naranchimeg  On April 30, 2011 at 3:17 am

    sain baina uu bi manii olon nomiig absn ih heregmei nom baidag bi mongol hel zaadag huduugiin bagsh baina bn bayrllaa ta mergejliin talaaj ih medeelel niitleerei

  • Õóëàí  On September 28, 2011 at 10:35 am

    Õóëàí ãýâýë þó ãæ ãàð÷ èðýõ áîë???

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: