Автобус

автобус/bus (англи хэлний)

“Төлөөлөгчдийг гуанзандаа хүрч, автобуснаас бууж байхад Ширчин дээрээс нь нэг сайхан бьюик машинаар баяр хөөр болон хүрч ирээд, өвгөн  Жамц Ширчингийн Маршалын машинаар ирснийг асууж мэдээд инээмсэглэн – Хуучины цэцэн үгэнд амьд явбал алтан аягаар унд ууна гэж учиртай үнэн үг ажээ гэжээ.” Б.Ринчен, “Үүрийн туяа”, “Төдөлгүй том улаан автобус хүрч ирэв. Том, улаан аль нь ч цаг хугацааных биш, том, урт, сунагар… энэ автобусыг өөр ямар гэх вэ?” Г.Аюурзана, “Цаг хугацааны тэмдэг нэр”

автобус унаа: (хоршоо үг болсон)

Автобус унаанд чихэлдсэн хүмүүс хаалгаар нь асгарчих шахан шавааралдана.” (С.Пүрэв, “Сүүдэр догшрох цаг”)

агент/agent (латин хэлний agentis буюу үйлдэгч гэсэн утгатай)

“Мандал сумын худалдаа бэлтгэлийн ангийн агент Ломбо өвгөн Хараа орох болов.” Р.Ганбат, “Хадлангийн оросууд”, Äîðëèãñ¿ðýí õýäýí òºãðºãºº ôåðìèéí àãåíòàä ãàøóóí óñíààñ ºã÷ äóóñëàà.” Ж.Лхагва, “Гал улаан трактор”, “-Ñàéí ñàéí. ĺðâºí õ¿¿õýäòýé áîëñîí. Áè àãåíò õèéãýýä ë, õîâîð çýâýð þì îëäâîë ýíý õýäýä èë¿¿÷ëýõèéã ë áîäîæ ÿâëàà ãýýä èíýýâ.” Д.Норов, “Мөнхийн дуудлага”

агрегат (латин хэлний aggregatus буюу холбогч, нэгтгэгч гэсэн утга)

Àãðåãàò ñîëèõ, õàäóóð òîõèðóóëàõàä áè Äýðýìä òóñàëíà.” Ж.Лхагва, “Гал улаан трактор”

агрономч (герман хэлний газар тариалангийн ухаан гэсэн утга)

“-Æ¿ãäýð ãóàé òàíàéä àãðîíîì÷èéã àâ÷èðëàà. ªâãºí ºíäèéí í¿äýý íóõëàí-Þó ãýíýý. Àðãàìæ óó? Ìàéõàíä ¿ç ë äýý. Èðñýí á¿ñã¿é ãàéõàí õàìò èðñýí õ¿íýý õàðàõàä íºãºº õ¿í ìîòîöèêëîî óíòðààí ºâãºíä îéðòîí óëàì ÷àíãààð, -Áèøýý ãýæ íºãºº á¿ñã¿éã çààí, -Òàíàé áðèãàäûí àãðîíîì ãýý÷-…” Ч.Гомбо, “Анхны алхам”

ази/Asia (англи хэл, тивийн оноосон нэр)

Ази, европын эх газрын ихэнхийг ганц оросууд эзэмших дээр хүрвэл юу болох билээ.” С.Эрдэнэ, “Буцааж авах эрх”

Ака ()

“Чек карбин, Ака хэмээх байлдааны шүршдэг хурдан бууны дуу төмөр дээвэр дээр мөндөр асгарах мэт тачигнан, эргэн тойрны цас шороо халуун суманд сийчүүлэн буцалж, газар харагдахаа байв.” Г.Дамба, “Боохойн гижиг”

aккумлятор (латин хэлний accumlator буюу хураагуур гэсэн утга)

“Èíæåíåð õ¿íä áîë þó áàéõàâ äýý” ãýæ áîäñîíîî, “Äààí÷ ìèíèé ìýäëýã ìýðãýæèë õ¿ðýõ áèø. Ò¿ð àðãàöààõàä àêêóìëÿòîð, ÷èéäýíãèéí óòàñ õî¸ð áàéâàë ÷…” ãýæ Áóÿí øèâãýíýæýý.” Д.Цэдэв, “Талд нүдэлсэн агь”

aкт (латин хэлний actus буюу магадлага, шийдвэр гэсэн утга)

Актаа сунгуулаад гэртээ суугаад байсан чинь наастардаад сэтгэлээр бүүр унаж гүйцлээ гэлээ.” Д.Урианхай, “Үхрийн эвэр шиг хоёр үдэш”, “ͺõºð Ðàâäàíû àìðûã ýðüå. Ìàíàé ðóó ÿâóóëñàí áàãñàðìàëûã õ¿ëýýí àâ÷ èõ áàÿðëàâ. Ãýâ÷ ò¿¿íèéã èäýýä ìàë ìààíü õèàðàõ áîëîâ. Ýìíýëýã áà øàëãàõ õ¿í èð¿¿ëæ àêò òàâüæ àëü.” Л.Түдэв, “Хар ухаан”

алгебрь/algebra (араб хэл, Арабын эрдэмтний нэр, томиёоны ухаан)

“Маргааш нь дөрөвдүгээр цагийн завсарлагаанаар танай ангийн Чимгээ ирж миний алгебрийн номыг гуйгаад эгүүлэн авчирч өгөхдөө их л учиртай инээж нэг юм хэлэх гэсэн боловч хонх нэгэнт дуугарч багш журналаа барисаар айсуй тул анги анги руугаа эргэн гүйлдлээ.” Ж.Лхагва, “Хайрын зурвас”

aльбом/album (латин хэлний album буюу цагаан гэсэн утга, цомог)

“-Õººå, õº íàìõàí øèðýýí äýýð àëüáîì áèé. Ò¿¿íèéã ýðã¿¿ëýõã¿é þó? Ìàíàé ãýðèéí ò¿¿õ…ãýæ íàéç ìààíü ãàë çóóõíààñàà õàøãèðëàà.” Л.Түдэв, “Áàòõèøèã- Òèéìýý, áè òýãýýä ãîâèéí òóõàé íýã ñàéõàí àëüáîì õèéæ áóöàõ ñàíààòàé, òà ìèíèé çóðãèéã ºâ÷ ºãºõã¿é þó? Áè òýð òîì áóóðûã óíààä çóðãàà àâàõóóëàõ ãýñýí þì ãýýä àïïàðàòàà õ¿ç¿¿íýýñýý ìóëòëàí…” М.Жамган, “Нийслэл хүү”

анархист/anarñhist (герман хэлний anarchia буюу захиргаагүй хүн)

“Энэ япон болбоос анархист үзлийн хүн бөгөөд одоо тэрхүү үзлээ таны өмнө орхиж коммунист болоё хэмээж байна хэмээн надад тэдний яриаг орчуулан хэлэв.” С.Буяннэмэх, “Гайхамшигт учрал”

амбаар амбар буюу перс хэлний anbar  гэдэг үгийн дуудлага

“Òýäíèé áàéøèíãóóä ëàâ õýäýí àðâàí æèëèéí íàð áîðîî ýëýýñýí áîëîâ óó ãýìýýð ºí㺠¿çýìæ ìóóòàé ãàçàðòàé íààëäñàí ñààðàë øàâàð àìáààðóóä õàøàà õàìàð çàëãàí õºãëºðíº.” Д.Намсрай, “Гандирсын хотын Хандармаа”

ангина латин хэлний angina буюу хоолой хавдах гэсэн утга

“ª÷èãäºðõºí àíãèíà õ¿ð÷ áèå çàðàéí á¿ëýýð÷ ÿâñíàà ÷ òºäºëã¿é óìàðòæýý.” Д.Цэдэв, “Замд”

ангинтах/quinsy, tonsillitis;

“Хүүхэд шиг хаашаа шидэл вэ, наад хоолой чинь ангинтчихна гэж зандрах хайрлахын алин болох нь үл мэдэгдэх аясаар үгүүлдэг нь санагдав.” С.Пүрэв, “Сүүдэр догшрох цаг”

аппарат/латин хэлний apparatus

Óòàñíû àïïàðàò ñîëèãäîîã¿é áàéõàä öààíààñ íü õýí áóãàé ÷ ýðýãäëýý ãýñýí èæèë äóóãàðàõ ¸ñòîé ãýäãèéã ìýäýâ÷ õ¿íèé ñîâèí, ¸ð çºí ãýäýã òàéëæ áàðàõã¿é îíüñîãî, àâèð÷ õ¿ðýõã¿é îðãèë àæýý.” Ж.Лхагва, “Манайд нэг ч дуугаргаагүй мөртөө дуу хураагч ширээн дээр тавиастай, яаж авдгийг нь хэн ч мэдэхгүй мөртөө зургийн аппарат өлгөөстэй байдаг юм.” Ш.Цэнд-Аюуш, “Шаазгайн зүү”

Аптек герман хэлний apotheke эмийн санг гэсэн утга

̺íõºº àïòåêèéí øèëýí õààëãàíû öààíà õóäàëäàã÷ààñ ýì àâààä ýðãýëýý.” Н.Уранчимэг, “Дээд тэнгэр, доод газар”

aраажав (радио)/radio

Араажав Гэндэнгийн ярианаас голбаалчлал гэдэг нь дэлхийчлэнэ гэсэн үг гэдгийг л тогтоож үлдсэн ч буруу зөвийн дэнсэнд бодлоо тавьсангүй.” Ж.Сарантуяа, “Хүний үр”, “-Àéë á¿õýí õîë îéð èë äàëäûã õàðæ õýëäýã àðààæàâòàé, öàé óóõ çóóð äýýë î¸îä ºìñ÷èõ î¸äëûí ìàøèíòàé áîëíî. Õàìàã àæëàà òýðýã ÷èé÷ààíààð õèéäýã áîëíî. ¨ñòîé ë õààä íî¸ä øèã áîëíî äîî. Ãýòýë ãàíö ãàíöààðàà áîë õýí ÷ òýð þìñûã õóäàëäàæ àâ÷ ÷àäàõã¿é. Òèéì áèç äýý. Òýãýõäýý õàìãèéí ãîë íü öàõèëãààí èøòàíç /ñòàíö/ Ýý äýý áàñ ñàéõàí ýä ø¿¿. ßã ë íàð ãýñýí ¿ã. Õàìãèéí ò¿ð¿¿í ë íýã òèéì þì õóäàëäàæ àâààä íýãäëèéíõýý òºâä òàâü÷èõ õýðýãòýé. Òýãâýë ÷ ºäºð øºíº ÿëãààã¿é áîëíî äîî.” Д.Норов, “Цэцгийн гурван сар”

аржаатар/radiator

“Лоо Нямжав бригадын агентын гадна бууж морио уяад гэрт орохын өмнө дадсан заншлаараа гутлаа хэдэнтээ үрж сайтар арчаад бас нүд бэлчээн шалгаж харвал хөлийн дор арзгар саржгар сараалж төмөр бүхий хөнгөн тэрэгний аржаатар хэвтэж байв.” Т.Баасансүрэн, “Тэрбумтан”

артель/artery

“Улаанбаатар хотноо лам нарын гар урлалын артель нэгдэл хүртэл байгуулагдсан тухай үгүүлжээ.” С.Дашдооров, “Улаан гэрийн Юндэн”, “Àëü äýýð ¿åä ë çóðãàäóãààð àðòåëü ãýæ áàéõàä áàéëàà. Õºäºëìºðèéí ãàâüÿàíû óëààí òóãèéí îäîíòîé õ¿í ø¿¿ ãýëöýâ.” Ж.Лхагва, “Нулимс”

аспирантур

“¯ðýýíõýé äàðãà äýìèé ÿðüäàãã¿é õ¿í”ãýñýí ¿ãèéã ñîíñîîä Ñàìáóóãèéí äîòîð òºëºâëºãººíèé õýëòñèéí ìýðãýæèëòýí Îþóíõàíä íºãºº íýã õà÷èí ÿâäëààñ õîéø ãàäààäàä àñïèðàíòóðò ÿâ÷èõñàíûã ñàíàæýý.” Ц.Доржготов, “Тэнгэр дуугарахын өмнө”

астроном

“Óíøèõ íîì ýñ îëäîõîä ººðñäèéí ñóðàõ áè÷ã¿¿äèéã õýäõýí õîíîãò óíøèæ äóóñãà÷èõààä áàñ ÷ äýýä àíãèéí õ¿¿õä¿¿äýýñ ò¿¿õ, áàéãàëü, àìüòàí ç¿éãýýñ ýõëýýä, àñòðîíîìûí ñóðàõ áè÷ãèéã õ¿ðòýë ãóéãààä ¿ç÷èõñýí òóë õîæèì áàãø íàðûã õè÷ýýë çààõàä íü çýðýãöýæ ÿðèàä àìüòíû àä áîëäîã áàéæ.” Ж.Лхагва, “Багшийн ном”

атак

“-Áàéëäààíòàé êèíîíä óíàæ áàéãàà ìîðèíû çóðàã àâàõäàà õºëä íü àðãàìæàà, òàâàãëàà òàâüæ òàòàæ óíàãàäàã þì ãýíý áèëýý. Ìàíàé ýíý Ñýâõ¿¿ëèéí òàëä ÿëàãäàæ áàéãàà ìîðèí àòàêíû çóðàã àâáàë ¸ñòîé íýã çîâëîíã¿é äýý ãýýä èíýýíý.” Ж.Лхагва, “Соронзон бичлэг”

атаман/ataman;

“Ха, ха манай атаман захирал гэхээр юм хэлэхгүй гөлөлзөж байна гэхэд чөш чимээгүй, дуулчихвал яана гэхээс яс хавталзав.” Б.Дариймаа, “Ногоочин болсон түүх”

атлетик/athletics;

“Гар бөмбөгөөр завсаргүй гурав хожигдсон шефийн ахлагч даагаа нэхэх ухаан сийлж, нэгдлийн даргад хандан, – Танай сумынхныг бид хөнгөн атлетикаар дийлэхгүй нь бололтой. Тэгэхээр дараачийн тэмцээнээ боксоор эхлэе гэж шахлаа.” Б.Догмид, “Оосор бүсгүй орчлон”

аттестат/certificate;

Аттестат зардгийг нь ахлах сургууль гэнэ.” Т.Галсан, “Өөлд өвөөгийн юлд егөө”

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: