Аавын Наниая

Аавын Нанияа

“Хэн хэнтэй уулзав гэвэл Эрүү цагаан Дэнхэлзүүр, үнхэлцэг цагаан Ёнхолзуур, Заяын шавийн Мөнгөн цоолтуур, Хилэн Ховоо, Цэхэр Чоймбол, Ногоон Дарцаг, Урт гуят Унзадын Балин, Хошууны нэрт Хоовой Равсал, Дүүрэг Цэвэг, Дүгрэг Ёндон, Тархигүй Хаймчиг, Аавын Нанияа, Агсан Жамбаа, Ажив Готов, Адуунд явдаг аягач Луузан, Адгийн муу нохой Луузан, Хүрэнгийн Жороо хүртэл…” (Ц.Дамдинсүрэн, “Толь Гэндэн”)

Аавын цээж … Базаржав

“Төдий л удалгүй  нөгөө хүн хүрч ирсэн нь хавийн нутгаар ад болж, аавын цээж хоч зүүсэн Базаржав гэдэг залуу байв.” (С.Дашдооров)

Агсан Жамбаа

“Хэн хэнтэй уулзав гэвэл Эрүү цагаан Дэнхэлзүүр, үнхэлцэг цагаан Ёнхолзуур, Заяын шавийн Мөнгөн цоолтуур, Хилэн Ховоо, Цэхэр Чоймбол, Ногоон Дарцаг, Урт гуят Унзадын Балин, Хошууны нэрт Хоовой Равсал, Дүүрэг Цэвэг, Дүгрэг Ёндон, Тархигүй Хаймчиг, Аавын Нанияа, Агсан Жамбаа, Ажив Готов, Адуунд явдаг аягач Луузан, Адгийн муу нохой Луузан, Хүрэнгийн Жороо хүртэл…” (Ц.Дамдинсүрэн, “Толь Гэндэн”)

Адгийн муу нохой Луузан

“Хэн хэнтэй уулзав гэвэл Эрүү цагаан Дэнхэлзүүр, үнхэлцэг цагаан Ёнхолзуур, Заяын шавийн Мөнгөн цоолтуур, Хилэн Ховоо, Цэхэр Чоймбол, Ногоон Дарцаг, Урт гуят Унзадын Балин, Хошууны нэрт Хоовой Равсал, Дүүрэг Цэвэг, Дүгрэг Ёндон, Тархигүй Хаймчиг, Аавын Нанияа, Агсан Жамбаа, Ажив Готов, Адуунд явдаг аягач Луузан, Адгийн муу нохой Луузан, Хүрэнгийн Жороо хүртэл…” (Ц.Дамдинсүрэн, “Толь Гэндэн”)

Адуунд явдаг аягач Луузан

“Хэн хэнтэй уулзав гэвэл Эрүү цагаан Дэнхэлзүүр, үнхэлцэг цагаан Ёнхолзуур, Заяын шавийн Мөнгөн цоолтуур, Хилэн Ховоо, Цэхэр Чоймбол, Ногоон Дарцаг, Урт гуят Унзадын Балин, Хошууны нэрт Хоовой Равсал, Дүүрэг Цэвэг, Дүгрэг Ёндон, Тархигүй Хаймчиг, Аавын Нанияа, Агсан Жамбаа, Ажив Готов, Адуунд явдаг аягач Луузан, Адгийн муу нохой Луузан, Хүрэнгийн Жороо хүртэл…” (Ц.Дамдинсүрэн, “Толь Гэндэн”)

Ажив Готов

“Хэн хэнтэй уулзав гэвэл Эрүү цагаан Дэнхэлзүүр, үнхэлцэг цагаан Ёнхолзуур, Заяын шавийн Мөнгөн цоолтуур, Хилэн Ховоо, Цэхэр Чоймбол, Ногоон Дарцаг, Урт гуят Унзадын Балин, Хошууны нэрт Хоовой Равсал, Дүүрэг Цэвэг, Дүгрэг Ёндон, Тархигүй Хаймчиг, Аавын Нанияа, Агсан Жамбаа, Ажив Готов, Адуунд явдаг аягач Луузан, Адгийн муу нохой Луузан, Хүрэнгийн Жороо хүртэл…” (Ц.Дамдинсүрэн, “Толь Гэндэн”)

Албаны хэнхэг Сугар

“Óòàñíû æàãñààëòàí äîòðîîñ áè Ñóãàð ãýñýí íýð îëîâ. “Óëààí õóâüñãàë÷”, “àëáàíû õýíõýã” õýìýýí ÿíç ÿíçààð ë Ñóãàðò ìàíàéõàí íýð õî÷ ºãíº. Åð íü ººðèéí ñýòãýëä òààðààã¿éãýý ë õ¿í òýãæ ºº÷èëæ ¿çäýã ø¿¿ äýý.” Д.Цэдэв, “Маргааш би мэс засал хийлгэнэ”

Алиа Петр

“Анх ирсэн жилдээ монголчуудын зан заншил, хэл ам мэдэхгүй учраас тулгамдан хүмүүсийн аж амьдралыг холоос ажин харж байсан бол сүүл сүүлдээ юуны өмнө хэл сурах гэж буруу хазгай сонссон үг, хүмүүсийн тоглож заасан яриаг ярьж амьтны инээд хүргэж явсаар алиа Петр хочтой болжээ.” (Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг тамир”)

Алтайн гозгор хөх

“Халхын голын дайнд ‘алтайн горзгор хөх’ нэртэй эр явлаа. Намхан намайг нөхөд маань тэгж дооглон дууддаг байлаа.” (Б.Бааст, “Ногтруу”)

Алцгар Чойдон

“Базар ч тэр зун үнэхээр гаргуун барилдаж, шөвгийн дөрөвт Да вангийн Алцгар Чойдон хэмээх дархлагдсан их бөхийг харван суйлж, ар зоогоор нь унагаад ‘овоо нь нурж дардаггүй юм бол, ойчихгүй дээ хө’ гэж ирсэн Ёст бээсийн Сиймхий дүүгүүр хэмээх, орсгой шүдтэй шуундаа хүн хэлэлцэхийн аргагүй их бяртай сайн бөхийг барьцгүй хавсарч, наадмын түрүүг, Даригангынхаа нэртэй авч гарч билээ.” (Д.Маам,”Газар шороо”)

Амитан Балбар

“Ойртон ирвэл хувицааны баячуудын нэг амитан хэмээх хочит Балбар ажээ. Амитан Балбар шал согтуу.” (Ц.Доржготов, “Амитан”)

Анги Шагдар

“Тэнд арван есдүгээр зууны их мэргэдийн нэгэн анги Шагдар хэмээх Төвд, энэтхэгийн таван ухаанд боловсорч нүгэлт ертөнцийн тоосноос тасарсан их гэгээнтэн мэндэлсэн.” (Б.Догмид, “Санаж сарвайх нутаг ус мину…”)

Анжаа дархан

“Тэр наадамд Анжаа дархан цавьдар морио хагсааж уралдахаар авчирав.” (Ц.Дамдинсүрэн, “Морь шинжээч Жомбоо хүү”)

Анчин Дорж

Àí÷èí Äàðæàà öóëáóóðàà áàðèí áîäëîãîøèð÷ “Õºãøèí õ¿í àâàõã¿é ãýíý ø¿¿. Áè åð íü íàñ àõèñàí ÷ ãýñýí Äîíîéí õàð õ¿¿ãýýñ äîðäîõäîî ÿàõàâ äýý… Á¿õ íàñààðàà øîð ¿¿ðñíýý /áóó ¿¿ðñíèéã õýëæ áàéíà/ áîäñîí ÷ ìóóñàéí ñàìóóðàéã ìàðààíû çýýð øèã õÿðãàõ áàéñàí þì. Õàøðûí õóâüä ÷ ãýñýí õ¿¿ãýýñýý áè àðàé ë äýýð äýý!.:.. ¯ã¿é ÿäàõäàà àãò ìàëëààä áàéæ ÷àäíà ø¿¿ äýý!!” ãýæ ñýòãýëäýý ¿ãëýí, áóõèìäàõäàà á¿ä¿¿í õàð àâãàé ðóóãàà óóðòàé õÿëàëçàíà.” Д.Намсрай, “Бор галуутайн талд”

Араажав Гэндэн

“Шар навтаснаас хиншүү үнэртэх нь халаг нартай өдөр араажав Гэндэн Жалцавынхаар бууж ёстой л бурж өгч дээ. … Араажав Гэндэнийн ярианаас голбаалчлал гэдэг нь дэлхий даянаараа нэг байх гэсэн үг гэж ойлгосон ч буруу зөвийн дэнсэнд бодлоо тавьсангүй.” (Ж.Сарантуяа, “Хүний үр”)

Арзгай Гомбо

“Хоршооны манаач Арзгай Гомбо хоёрхон нүүчихье гэж шатраа барьж шалах.” (Д.Цоодол,”Элчин Самбуу”)

Атаалзай Басан

“Îþóòàí áàéõäàà Ñàìáóóãèéí äýìæýýíä äóëäóéäàæ ÿâñàí àòààëçàé Áàñàíã èéì õ¿÷ ÷àäàëòàé áîëíî ãýäãèéã õýí ìýäýõ âý, çîëèã.” Ц.Доржготов, “Тэнгэр дуугарахын өмнө”

Атаман Цэвэг

“Дуганы хотны хүүхдүүдийн атаман Цэвэг гэгч залихай нүдтэй, өвсний төөлүүр шиг шогногоносон бор хүү тэртээ холоос, “хүү, хаая, ганц модны жунгаа нар зайлцгаа гэж тушаан хашгирав.” С.Эрдэнэ, “Амидралын тойрог”

Атигар Балдан

Атигар Балдан аргатай эр байжээ. Тээр жил тасын үүрэнд нэг орж билээ. Бие хөнгөн, жижиг биетэй учир асга өөд авиран авирсаар тасын үүрэнд хүрчээ. Тас шувууны үүрнээс юу ч олж болно гэж нутгийнхан нь ярьдаг байжээ. Уулын цавчим эгц оргилд байх үүрэнд зориглон авирч хүрвэл арван алд аргамж, алтан сүх олдог. Тэр аргамж, алтан сүхийг авч чадсан хүн баяждаг гэлцжээ. Балдан новш ноохой, мод хад, амьтны яс хөглөрсөн үүрнээс арваад алд аргамж, алтан сүх олсонгүй. Харин тэдгээр элдэв юмсын дотроос хатсан хуруутай алтан бөглөг нэгийн олсоноо хэнд ч хэлэхгүй тас нуужээ.” (Д.Гармаа, “Чонын үүр”)

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: