Давс хийвэл уустал

Дд

Давс хийвэл уустал ≈ аливаа зүйлийг гүйцээ.

“-Äàâñ õèéâýë óóñòàë ãýäýã ¿ã áèé áàéõ àà! Ò¿ð¿¿í áè îëíû ºìíº ëàìáà ãóàé òàíû óðóóëûã áóñ ººðèéí àë÷óóðàà ë ¿íññýí. Îäîî õàðèí… ãýæ ÷è÷èðõèéëñýí õîîëîéãîîð Õàíä ºã¿¿ëýýä õàëóóí óðóóëàà Íîðîâûí ýâëýæ ÿäñàí óðóóëä øóðãóóëæ õ¿ðãýâ.” Д.Цэдэв, “Орчлонгийн хүрд”

Дайн болбол улс дээр, зуд болбол олон дээр ≈ муу юмны хамаг хэцүү зүйл хүмүүст тусдаг гэсэн утга

“Дайн болбол улс дээр, зуд болбол олон дээр гэдэг ч тэгтлээ ажирсангүй.” С.Эрдэнэ, “Амидралын тойрог”

Дайны хажуугаар дажин муу зүйлүүд давхцдаг гэсэн утга

“Маргааш өглөө нь Итгэлт Эрдэнэтэй уяаны дэргэд зэрэгцэн сууж байгаад ‘дайны хажуугаар  дажин гэж юу ч болж магад. Юу ч гэсэн Бат, Хонгор хоёроо лам болгоё’ гэхэд нь Эрдэнэ зөвшөөрчээ.” Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг Тамир”, “Äàéíû õàæóóãààð äàæèí ãýæ ýíý õî¸ð þó ÷ áèëýý äýý. Ýíý åðòºíö ãýæ ìºí õà÷èí àà äàà. Çàðèì íü õ¿íèé ìºðººñºë áîëæ ãàíöààðäàæ ñóóõàä çàðèì íü îðîí ãýðòýý áàãòàëöàõã¿é óðàëöàæ îõèí õ¿¿õäýý àâààä çàéë ãýæ õàøãè÷èæ áàéõ.” Д.Намсрай, “Бор галуутайн талд”

Дахан дор эр, даахин дороос даага хүнийг бага залуу гэж басах хэрэггүй.

“-ªº ìàíàé ýíý þó øàëèõ âý äýý. Õ¿¿õäýýðýý ãýíýí àìüòàí ãýæ ªëçèé õýëýâ. -Ýý õº òýãæ áàñ ÷ áîëîõã¿é ø¿¿. Äàõàí äîð ýð äààõèí äîðîîñ äààãà ãýäýã þì ãýæ Ñàìäàí àì ºðñºí õýëýâ.” Д.Норов, “Өвгөн шувуу”

Дөч хүрсэн эр, дөрвөө дарсан ат ≈ дөч нас хүрсэн эр хүн бие, ухаан ид жагсаж гүйцсэн байдаг гэсэн утгаар

“Æèíãèéí òýðã¿¿íä áèäíèé òàíèõ Áàò ÿâíà. Àÿí æèíä “Äº÷ õ¿ðñýí ýð äºð⺺í äàðñàí àò ñàéí” ãýæ ìîíãîë÷óóä ÿðüäàã áèëýý.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”

Дургүйд  хүчгүй ≈ дургүй бол хийгээд ч нэмэргүй гэсэн шиг

“Үүнийг хараад Итгэлт цаглашгүй баярлаж, амьтны аль шилдэг морьдыг таалах нэрээр дээрэмдэж аваад дургүйд хүчгүй гэгчээр хүн албадаж сохор зоосны хөлсгүй уяулсан морьд хомоол хамахаас өөр яах билээ дээ гэж дотроо боджээ.” Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг Тамир”

Дэмий суухаар тэмээ хариул залхуурч дэмий суухаар нэг зүйл хий.

Дэмий суухаар тэмээ хариул гэгчээр хүрээ эргэхээр гарсан Чимэг, Цэцэг хоёр хүрдний дэргэд зогсон хэний хувцас аятайхан, хэний дээл муухай, хэний хамар өндөр, хэний ам том зэргийг шүмжлэн ярилцаж тас тас инээн байтал … хар хүн … ирж явлаа.” Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг Тамир”

Дээд улс суудлаа олохгүй бол доод улс гүйдлээ олохгүй ахлах тэргүүлэх улс аятай биш бол доогуур байх улс мөн аягүй гэсэн утга.

Äýýä óëñ ñóóäëàà îëîõã¿é áîë äîîä óëñ ã¿éäëýý îëîõã¿é ãýæ þóòàé ¿íýí. Õîøóó çàõèðñàí äàðãà äààìàëóóä ë àðãà óõààí ñèéëæ, ºð øèð, ãàí ãà÷ààëààñ àâðàõã¿é þì áîë ºð, ºâ÷èí õî¸ðò áàðèãäñàí ¿ãýýã¿é ÿäóó÷óóä ÿàõñàí áèëýý.” Б.Догмид, “Нутгийн чулуу нулимстай”

Дээшээ тэнгэр хол, доошоо газар хатуу зовж зүдэрсэн үед хүнд хүчир, хэцүү гэсэн утгаар.

“Түүний гарт орж хэмхлүүлсэн бүсгүйчүүдэд “дээшээ тэнгэр хол, доошоо газар хатуу” гээч л болно биз дээ. П.Пүрэвсүрэн, “Өмхий хүрэн”, “Òà ìèíèé íýð ñ¿ð, õýðãýì çýðýã, õîòîë õîøóóã àéìøèãã¿éãýýð äàéðàí äîðîìæèëñíûõîî áîëîí îðã¿é õóóðàì÷ ºðèéí äàíñ ¿éëäýí ãýì çýìã¿é õ¿íèé íýðèéã õîðëîí ãóòààñíûõàà áàà øàíä ìàíàé íóòãààñ õîíîãã¿é õººãäºí í¿¿õ áîëíî ãýæ ìýäýýðýé ãýõýä Äàëàé äàíæààä ÷óõàì ë “äýýøýý òýíãýð  õîë, äîîøîî ãàçàð õàòóó” ãýã÷ áîëæ ¿ã äóóãàð÷ ÷àäàëã¿é ºðøººë ãóéí áºõºëçñººð íî¸íû ºðãººíººñ õººãäºõººñ íààõíóóð ãàð÷ýý.” Б.Догмид, “Нутгийн чулуу нулимстай”, “¯ðò àìüòíû ñýòãýë äàëàé øèã ÿíäàøã¿é áàéäàã àà! Òýäãýýð áÿöõàí æèã¿¿ðòí¿¿äýä äýýøýý òýíãýð õîë, äîîøîî ãàçàð õàòóó ÷, àìãàëàí òàéâíûã ýâäñýí ãàé ãàìøãèéí ýñðýã àëãûí ÷èíýý áèåý á¿ðýí çîðèóëàõàä áýëýí áàéãàà ìýò áàéëàà.” Д.Намсрай, “Лусын охины үлгэр”

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: