Аавын хүү аргатай атан тэмээ хүчтэй

Аа

аавын хүү аргатай, атан тэмээ хүчтэй. аливаа хүн арга чаргатай, ухаан байвал юуг ч бүтээж хийж, амжуулж чадна.

“Чи юугаараа ийм их юм аваад байна аа гэхэд аавын хүү аргатай, атаг тэмээ хүчтэй гэдэг биз дээ гэж инээд алдана.” П.Пүрэвсүрэн, “Өмхий хүрэн”

аавын хүүгийн санаа арвин ≈ аливаа хүнд санаа бүхэн бий.

“Эрдэнэ нүдээ цавчлан хэсэг сууснаа Павловыг дуудахад сандран огло үсэрч байж баатар цагаан хааныг ширээнээс халиулна гэнэ шүү. Аавын хүүгийн санаа арвин гэж яахав дээ хөөрхий гээд ганцаараа инээмсэглэв.” Ч.Лодойдамба

аваргыг хаяж аварга болох өөрөөсөө илүүг дийлж байж л бүхнийг ялна.

Аваргыг хаяж аварга болно гэсэн үг байдаг юм гэж зоригжуулав.”  Д.Цэдэв,”Улаан хамбан зодогт буюу тавын даваа”

адуучин хаашаа бол адуу тийшээ, аав хаашаа бол хүү тийшээ аливаа зүйлд ах зах, эзэн удирдагчийг дагахаас өөр аргагүй.

“Юун ч ноёнсог юм билээ дээ, чиний аз дутаагүй бол чи өдийд Даригангын бүгдийн тэргүүний хүү явах учиртайсан… За тэр яахав. Адуучин хаашаа бол адуу тйишээ, аав хаашаа бол хүү тийшээ гэдэг юм. Энэ жижиг цагаан гэрт бууя.” Д.Маам,”Газар шороо”

аз хүү байвал ёоз хүүгээр цохих ≈ азтай бол юу ч бүтэж мэднэ.

“Та өчигдөр Сүхбаатарыг барьсан хүнд арван мянгыг өгнө гэсэн. Аз хүү байвал ёоз хүүгээр цохино гэгчээр бариад авах юуны магад гэхээс байж сууж болохгүй болов.” Д.Намдаг, “Хярааны хонхорт”

айвал бүү хий, хийвэл бүү ай ≈ айгаад байвал хийх хэрэггүй, нэгэнт хийсэн бол айгаад яахав дээ.

“Äàâààãèéí õàìðûí õºëñ áóðçàéæ èðýâ. –Àéâàë á¿¿ õèé, õèéâýë á¿¿ àé ãýäýã áèç äýý, -Óã íü ÷ òèéì ë äýý -Òýãâýë áè÷, áè÷, òà ÷ áàñ ýíý õýðýãòýý Øàãäàð äàðãûã õîëáîæ áàéãàà áèç äýý.” Д.Норов, “Цэцгийн гурван сар”

аéë ÿâàõàä àëàã áÿðóó øèã õººðõºí ààøòàé, àëàëäàõ äàéñàíä íà÷èí øîíõîð øèã çîðèãòîéжирийн үед даруу дөлгөөн боловч хэрэгтэй цагт эр зориг гаргаж чадах.

“¨ñòîé ë “Àéë ÿâàõàä àëàã áÿðóó øèã õººðõºí ààøòàé, àëàëäàõ äàéñàíä íà÷èí øîíõîð øèã çîðèãòîé ýð áàéñàí ãýæ Ìàíäуõàé õýëýýä íóëèìñàà àð÷èâ.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”

айхад аргал хөдөлнө гэмтэй бол юм бүхэн сэжигтэй санагдах.

“Àéõàä àðãàë õºäºëíº” ãýã÷ýýð õî¸ð òàëä ÿâæ áóé òðóáèíû äóó óëàì ÷ ìóóõàé ñîíñîãäîí èõ õýìæýýíèé öîõèî îðñîí ìýò  ñàíàãäààä õî¸ð äàâõðûí áåòîíîí øàë áóëãèæ áàéãàà þì øèã ñýãñ÷èí ÷è÷èð÷, íýã àéìøèãòàé, õî¸ð òðóáèíû àëü íýã íü íèñ÷èõ ãýýä áàéãàà þì øèã áîëëîî.” Ж.Лхагва, “Харанхуйд”

айхгүй ч гэсэн аягүй. байгаа наад дүр нь аятайхан боловч, цаанаа нэг сүрдмээр.

Айхгүй ч гэсэн аягүй гэгчээр муу золиг чинь сэтгэлд ороод л байх юм гэж цэрэг гэнэн цагаан сэтгэлээр хэлэв.” Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг Тамир”

алд бие минь алжаавал алжаатугай, ахуй төр минь бүү алдартугай энэ төрийн төлөө өчүүхэн бие юу ч биш.

“-Òºð ãýäýã áîë õààí òà ººðºº ø¿¿ äýý. Õààí ñàéí áàéâàë òºð ñàéí, õààí ìóó áàéâàë òºð ìóó áàéíà. Õààí õ¿í æàðãàëäàà òàøóóð÷ áîëîõã¿é. Àëä áèåý àìðààÿ ãýâýë, àõóé òºð ìèíü àëäðóóçàé ãýæ àéõ þì, àëä áèå ìèíü àëæààâàë àëæààòóãàé! Àõóé òºð ìèíü á¿¿ àëäàðòóãàé! ãýñýí õóó÷èí ñóðãààëûã õààíòàí ñàíàæ ÿâàõûã çºâëºå.” Ш.Нацагдорж, “Мандухай”

алдрыг олохоосоо хадгалах нь ≈ аливаа нэр төрийг олох амар боловч тэрхүү нэрийг сайнаар хадгалах нь хамгийн хэцүү.

“Àëäðûã îëîõîîñîî õàäãàëàõ íü ãýäýã áèëýý. ¯íýíäýý èõ àæèë ýõëýýã¿é áàéíà” ãýæ Áóÿí áîäîâ.” Д.Цэдэв, “Талд нүдлэсэн агь”

алдсан нь арван тамтай, авсан нь ганц тамтай ≈ аливаа зүйлээ хулгайд алдсан хүн энэ тэр тэгээ болов уу, ингээ болов уу гэж  элдвийг бодох бөгөөд авсан хүн бол зөвхөн хулгайлсанаа л бодох гэсэн шиг утгатай зүйр үг.

“Òèéì õ¿íèéã áàðüæ ºãíº ãýäýã ÷ºäðèéí ãàíö íýã ìîðèî Õàðààãèéí ãóàíçàíä  àâ÷èðóóëæ õóóøóóð õàéðóóëíà ãýñýí ¿ã õýìýýí õ¿ì¿¿ñ òºâºãøººäºã áèëýý. Èéì áîëîõîîð àëäñàí íü àðâàí òàìòàé, àâñàí íü ãàíö òàìòàé àæãóó.” Р.Ганбат

алтаа бодоход авдраа бодно аливаа зүйлийг давхар давхар бодох.

“׺òãºðò õîðëîãäîîä Àëòàí-Î÷èð òàéæèéí óõààí ýýäýð÷ áèå ÷èëýýðõ¿¿ õýâòýæ áàéãààã äóóëñàí Äàëàé äàíæààä “àëòàà áîäîõîä àâäðàà áîäíî” ãýã÷ýýð ãýíýò ãàé í¿¿ðëýýä ò¿¿íèéã ¿õ÷èõ âèé ãýõýýñ óõààíàà ãàðòàë àéõäàà òàéæòàíû áèåèéã àñóóëãàõààð òºëººíèé õ¿í çàðæ ÿâóóëàâ.” Б.Догмид, “Нутгийн чулуу нулимстай”

ам алдвал барьж болдоггүй, агт алдвал барьж болдог нэгэнт хэлсэн үгийг буцааж авах хэцүү, харин адуу малыг бол алдсан ч бариад авч болно. Ам алдах гэдэг нь хэлэх, ярих гэсэн хэлц утгаар оржээ.

Ам алдвал барьж болдоггүй, агт алдвал барьж болдог юм даа гээд Эрдэнэ шууд очиж Бадарчийн эмээлийг аваад ногоон дээр тавив.” Ч.Лодойдамба, “Тунгалаг Тамир”

ам бэлэн ажил шалдан ярих нь сайхан, хийх нь муухан.

Àì áýëýí àæèë øàëäàí ãýã÷ýýð äàðàà íü á¿õ õýðýãëýñýí þì õºëñ ºðòºãòýé áîëîîä ÿâ÷èõíà áèç” ãýæ ×óëóóí ýðãýëçýâ.” Д.Цэдэв, “Талд нүдлэсэн агь”

ам нээвэл уушиг нээ ≈ нэгэнт хэлж ярисан л бол гүйцээх нь дээр.

Ам нээвэл уушиг нээ гэдэг, миний ном сэтгэлд минь чилүүртэй ном доо, хэн ч сөхөж уншаагүй.” Ж.Дашзэгвэ, “Орхоны овилго”

амандаа бөмбөрч орсон өөхийг хэлээрээ түлхэх азтай учирсан аливаа зүйлийг алдах, хэргийг үл хийх.

“Хэрээг тогосны өдөөр чимсэн ч хэрээ хэвээр гэгчээр ямар ч монгол хувцас Бээжин Дашийг монгол Даш болгохгүй нь ээ хөөрхий. Шар хадаг бэлтгэсэн нь үнэхээр Жамбаа хамбад өргөх гэсэн хэрэг биз. Тэгэж ч амандаа бөмбөрч ирсэн өөхийг хэлээрээ түлхэхгүй шүү. Дамдины заяа өндөр өө гэж бодсон хошууны бүгдийн тэргүүн өмнөх ширээн дээр нь сэгнийлцэн зогсох тавин лангийн хоёр ембүүг сэтгэл ханасан хүний бардам харцаар харж байлаа.” Д.Маам,”Газар шороо”

амандаа орсон олзыг хэлээрээ түлхэх ≈ дээрхтэй утга эгээ адил.

“Õ¿¿õýä øóóõàäòàé îðîîëäîæ íºìãºí í¿öãýí áóäèëñàí þì ë áàéñàí øèã ñàíàõ þì. Àìàíä îðñîí îëçûã õýëýýð ò¿ëõýâ ãýã÷ýýð… òýãýýä áàñ ñóóðèóäàä òºë÷èí õóâààðèëàõ òèéì àÿòàéõàí áîëîìæ òîõèîëäîæ áàéõàä î÷èæ î÷èæ çàëóóõàí õàð õ¿í òàâü÷èõààä….. ¸ñòîé ë ÷îíîíä õîíü õàäãàëóóëàâ ãýã÷ áîëæ äýý.” М.Жамган, “Нийслэл хүү”

амьд явбал алтан аяганаас ус уух ≈ алив хүн амьд мэнд явбал их зүйл үзнэ гэсэн утга.

Амьд явбал алтан аяганаас ус ууна гэдэг үнэн юм шүү гээд Өлзий хэчээвч тогтохгүй гарч байгаа нулимсаа арчиж энэ муу хар нулимс чинь ширгэх болоогүй юм байх даа гэлээ.” Ч.Лодойдамба,”Тунгалаг Тамир”, Амид явсан хүн алтан аяганаас ус уух цаг бий гэж хэлээд тэр үгэндээ эргэлзэн өөрийгөө хэдийдээ ийм бэлэн цэцэн үгтэй болочихсоныг гайхаад гайхаад олсонгүй.” Б.Догмид, “Үхэх хүнд хань хэрэггүй”, “Àìüä ÿâñàí õ¿í àëòàí àÿãàíààñ óñ óóäàã ãýæ ¿íýí þì. Àëòàí-Î÷èð òàéæèéí ýíý àÿãààð óñ óóõ þìñàí ãýæ áîäîâ÷ þì ¿çýæ í¿ä òàéëààã¿éãýý õ¿íä ¿ç¿¿ëýí íýðýý õóãàëààä ÿàõàâ õýìýýí Äàëàé äàíæààä áÿöõàí íýðýëõýâ.” Б.Догмид, “Нутгийн чулуу нулимстай”

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: